Δυτική Ελλάδα: Ισορροπία σε τεντωμένο σχοινί – Μεταξύ προσωπικής ικανοποίησης και οικονομικής ασφυξίας(έρευνα της εφ. Πελοπόννησος)

Επίπεδο διαβίωσης & ποιότητα ζωής

Από την ερώτηση: «Γενικά θα λέγατε ότι είστε πολύ, αρκετά, λίγο ή καθόλου ικανοποιημένος με…. ;»

Η εικόνα που προκύπτει για το επίπεδο διαβίωσης και την ποιότητα ζωής είναι, σε πρώτη ανάγνωση, θετική, καθώς περίπου 7 στους 10 κατοίκους, δηλώνουν ικανοποιημένοι τόσο από τη γειτονιά τους (71,9%) όσο και από τη ζωή που κάνουν (70,9%). Ωστόσο, πίσω από αυτόν τον μέσο όρο κρύβονται έντονες διαφοροποιήσεις που αποτυπώνουν τις κοινωνικές ανισότητες της Π.Δ.Ε..

Οι γυναίκες εμφανίζονται ελαφρώς πιο ικανοποιημένες από τους άνδρες, ενώ σε ηλικιακό επίπεδο οι πιο θετικές στάσεις καταγράφονται στους νέους 18-34 ετών και κυρίως στην ομάδα 45-54, όπου η ικανοποίηση από τη ζωή αγγίζει το 78,6%. Αντίθετα, η εικόνα καταγράφεται λιγότερο θετική στις μεγαλύτερες ηλικίες, με τους 55-64 να πέφτουν στο 62,8%.

Καθοριστικός παράγοντας αποδεικνύεται το επίπεδο μόρφωσης των κατοίκων καθώς η ικανοποίηση από τη ζωή εκτοξεύεται από 52,8% στα άτομα χαμηλής εκπαίδευσης σε 81,5% στους αποφοίτους ανώτερης και ανώτατης εκπαίδευσης.

Αντίστοιχη είναι και η εικόνα στο εισόδημα, όπου η απόσταση είναι εντυπωσιακή, καθώς μόλις 42,9% των νοικοκυριών με εισόδημα έως 750 ευρώ δηλώνουν ικανοποιημένοι, όταν στα μεσαία και υψηλότερα εισοδήματα το ποσοστό ξεπερνά το 80%. Τέλος, και η γεωγραφία παίζει ρόλο, με την Αχαΐα να καταγράφει σαφώς καλύτερες επιδόσεις (76,3%) σε σχέση με την Ηλεία (60,1%).

Αξίζει, ωστόσο, να σημειωθεί ότι τα παραπάνω ποσοστά υπολείπονται των αντίστοιχων ευρωπαϊκών μετρήσεων, όπως αποτυπώνονται στην έρευνα της European Commission «Quality of Life in European Cities», η οποία διεξάγεται από το 2007 και καταγράφει συστηματικά τις εμπειρίες κατοίκων σε 83 πόλεις. Σύμφωνα με τα στοιχεία της έρευνας, το ποσοστό ικανοποίησης από τη ζωή στις ευρωπαϊκές πόλεις φτάνει το 82,1% (και 61,2% στην Αθήνα), ενώ από τη γειτονιά αγγίζει το 85,7% (έναντι 68,2% στην Αθήνα), γεγονός που δείχνει ότι η Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδας κινείται αισθητά χαμηλότερα από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο και πιο κοντά, ή και ελαφρώς πάνω, στα επίπεδα της πρωτεύουσας. Η σύγκριση αυτή αναδεικνύει ότι, παρά τη σχετική ικανοποίηση που καταγράφεται, το χάσμα με τις πιο ανεπτυγμένες ευρωπαϊκές αστικές περιοχές παραμένει υπαρκτό.

Εκτίμηση Οικονομικής Κατάστασης

Από την ερώτηση: «Εσείς προσωπικά, πόσο εύκολα θα λέγατε πως αντιμετωπίζετε τις απολύτως στοιχειώδεις ανάγκες του νοικοκυριού σας;»

Στην ερώτηση της έρευνας για το «πόσο εύκολα τα βγάζουν πέρα τα νοικοκυριά με τις βασικές τους ανάγκες», οι απαντήσεις σκιαγραφούν μια κοινωνία που κινείται στα όρια ανάμεσα στην αντοχή και την πίεση. Πίσω από τη συνολική εικόνα, οι πολίτες κατανέμονται σε τρεις βασικές κατηγορίες, που αποτυπώνουν διαφορετικές βαθμίδες οικονομικής δυσκολίας. Περίπου ένας στους τρεις (34,2%) κατατάσσεται στους «πιεσμένους επιβιώτες», δηλαδή σε όσους δηλώνουν ότι τα βγάζουν πέρα δύσκολα ή πολύ δύσκολα. Η μεγαλύτερη ομάδα (41,0%) τοποθετείται σε μια ενδιάμεση ζώνη, ως «σταθεροί αλλά πιεσμένοι» οικονομικά πολίτες, καταφέρνοντας να ανταποκριθούν στις βασικές τους ανάγκες αλλά με σχετική δυσκολία, ενώ ένα μικρότερο τμήμα (24,8%) εμφανίζεται πιο ανθεκτικό, δηλώνοντας ότι καλύπτει τις βασικές του ανάγκες με μεγαλύτερη ευχέρεια (εύκολα και πολύ εύκολα).

Η κατανομή αυτή διαφοροποιείται αισθητά ανάλογα με το κοινωνικό και οικονομικό προφίλ. Οι «πιεσμένοι επιβιώτες» συγκεντρώνονται κυρίως στα χαμηλότερα εισοδήματα, φτάνοντας το 64,6% σε όσους δηλώνουν έως 750 ευρώ, αλλά και σε πιο ευάλωτες επαγγελματικές ομάδες, όπως οι αγρότες και εργάτες (63,8%) και οι άνεργοι (42,6%). Αντίθετα, η κατηγορία των «ανθεκτικών – σχετικά άνετων» ενισχύεται όσο αυξάνεται το εισόδημα, αγγίζοντας το 43,3% στα υψηλότερα στρώματα, ενώ εμφανίζει μεγαλύτερη παρουσία και στους πολίτες με ανώτερη μόρφωση.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η ενδιάμεση κατηγορία, που συγκεντρώνει και το μεγαλύτερο μέρος των πολιτών, αποτυπώνοντας μια καθημερινότητα «ισορροπίας υπό πίεση». Σε πολλές επαγγελματικές ομάδες, όπως οι μισθωτοί του δημοσίου (55,4%) και οι επιχειρηματίες (62,1%), η συγκεκριμένη κατηγορία κυριαρχεί, δείχνοντας ότι η σχετική σταθερότητα δεν συνεπάγεται απαραίτητα και άνεση.

Παρόμοιες διαφοροποιήσεις καταγράφονται και σε γεωγραφικό επίπεδο, με την Ηλεία να εμφανίζει υψηλότερη συγκέντρωση «πιεσμένων επιβιωτών» (44,2%), σε αντίθεση με την Αχαΐα όπου ενισχύεται περισσότερο η κατηγορία των «ανθεκτικών – άνετων» (29,9%).

Συνολικά, η εικόνα που προκύπτει δεν είναι ενιαία αλλά πολυεπίπεδη, αποτυπώνοντας κυρίως τον τρόπο με τον οποίο οι ίδιοι οι πολίτες βιώνουν και αξιολογούν την οικονομική τους κατάσταση, από συνθήκες έντονης πίεσης έως επίπεδα σχετικής άνεσης.